Mostrando entradas con la etiqueta tarefas do fogar. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta tarefas do fogar. Mostrar todas las entradas

lunes, 30 de abril de 2018

Unha feliz catástrofe

Turin, Adela, Unha feliz catástrofe, ilust. Nella Bosnia, trad. G. Tolentino, Pontevedra: Kalandraka, 2014, [40 pp.], (ISBN:978-84-8464-888-8).

Breve descrición do formato e contido. Álbum ilustrado de tapa dura cunhas medidas de 21,5x27 cm. Na cuberta destaca a ilustración de catro ratos navegando sobre unha mesa coas patas para riba, como se dunha barca se tratase. Nesta imaxe xa se poden detectar cuestións de xénero de interese -as mulleres son as líderes da situación-, e, no que respecta ás cores das vestimentas, estas non se corresponden cos estereotipos tradicionais, debido a que podemos ver o que semella un rato cun peto cor rosa. A contracuberta, na que continúa a imaxe presentada previamente, si atende aos estereotipos de xénero, entre os que destaca a muller coidadora. Ademais as cores cálidas visten as personaxes femininas, namentres que as frías fan o propio cos masculinos. Nesta contracuberta tamén se presenta a sinopse da historia. O máis interesante desta proposta é que a ilustración lle avanza ao lectorado o acontecemento que mudará o desenvolvemento da historia. Do mesmo xeito as gardas, de fondo marrón degradado, retratan oito ratos en fila vestidos con roupa de cores; semella que están a facer unha presentación oficial dos que serán os protagonistas. As páxinas interiores artéllanse con ilustracións grandes, a dobre páxina, detalladas e moi descritivas, de cores vivas e rechamantes, sobre todo nas da roupa dos personaxes ou de elementos secundarios. É interesante destacar que nunha primeira ollada os personaxes son asexuados (polo menos, fisicamente); o único que establece o sexo é a vestimenta e as actividades que desenvolven ou posturas nas que aparecen, que responden aos estereotipos de xénero. Na historia nárrase o día a día dunha familia na que a organización é puramente patriarcal: a muller coida dos nenos (espazo privado) e o home traballa fóra da casa (espazo público). Un día sucede unha catástrofe que vai facer que este estilo de vida mude por completo. O texto, escrito cunha tipografía limpa e sinxela de ler, caracterízase por ser sumamente descritivo, grazas ao cal nos decatamos perfectamente dos estereotipos propios dun sistema patriarcal e como estes se reproducen na nosa vida cotiá. No que respecta ao narrador, que é heterodiexético, este non forma parte dos feitos e, polo tanto, relátaos en terceira persoa gramatical.

Potencialidades educativas. Este conto reflexiona sobre a desigualdade no reparto das tarefas domésticas e a revisión dos estereotipos de xénero, polo que se pode usar como ferramenta para concienciar o alumnado da importancia da igualdade, o respecto e a colaboración. Ademais permite traballar a resolución de conflitos de xeito creativo e a adaptación dos comportamentos ás novas situacións.

Recursos de interese.
Proposta de tarefa:

Vídeo sobre o conto (castelán):

Etiquetas. Xénero, tarefas do fogar, roles, estereotipos, patriarcado, animais, igualdade.


Autoría. Rosalía (Mar Barros Couto, Sara Garrido Fernández, Sara González Guede e Haizea Lemos Alonso).

sábado, 14 de abril de 2018

A historia dos bonobos con lentes

Turín, Adela, A historia dos bonobos con lentes, ilust. Nella Bosnia, trad. G. Tolentino, Pontevedra: Kalandraka, 2013, [37 pp.], (ISBN: 978-84-8464-832-1).

Breve descrición do formato e do contido. Álbum literario incluído dentro da colección “Dalla parte delle bambine”, ideada por Adela Turín e Nella Bosnia entre 1975 e 1980, con máis de vinte títulos publicados, co obxectivo de denunciar a situación da muller e reivindicar unha revisión dos roles de xénero. O libro traduciuse a diferentes linguas, entre elas o galego, castelán, inglés, francés e sueco. Encadernado en cartoné, cun formato de 21,5 x 27cm, presenta unha cuberta na que aparecen catro bonobos machos ataviados cos lentes e as maletas que provocarán o conflito na historia. Ao igual que o resto da publicación, as ilustracións amosan formas suaves, cores cálidas e trazos sinxelos, dos que resultan ambientes e personaxes agradables cos que é doado empatizar. Na cuberta figuran ademais cunha tipoloxía destacada o título da obra, os nomes das autoras e o logo da editora. Na contracuberta recóllese unha breve información sobre Adela Turín e a colección á que pertence este libro “Dalla parte delle bambine”, xunto á imaxe de dous bonobos, un deles con lentes. Para as gardas, as autoras recorreron ás figuras xeométricas en cores tostadas que remiten aos estampados e imaxes tribais, situando o lectorado no contexto espacial no que se desenvolverá a historia.

Xa na portada, preséntase unha ilustración dun teatriño, presidido polo símbolo do feminino, que contén o título da obra. Para o teatriño olla un público composto por seis bonobos sentados nun banco. Esta imaxe simboliza que o conto que se vai narrar é en realidade un espectáculo de monicreques, unha metáfora que ten continuidade na última páxina, na que se ven eses mesmos personaxes abandonando o lugar tras a finalización da función. É, neste sentido, un elemento clave na narración, só presente no aspecto visual, xa que o texto non fai alusión en ningún momento a esta representación de monicreques. Non é posible identificar se eses espectadores son machos ou femias polo que se presupón que, no momento real da historia, a situación de desigualdade entre xéneros que se narra cos fantoches foi superada, cando menos, en parte.

En canto ao interior, as ilustracións permiten unha lectura complementaria, con imaxes figurativas e simbólicas. Empréganse elementos estereotipados para potenciar a denuncia (panos na cabeza para elas e lentes para eles). Realizadas coa técnica da acuarela, predominan as cores cálidas, os trazos simples e as formas redondeadas. Trátase de ilustracións dinámicas, nas que os protagonistas aparecen realizando accións o que lle confire movemento á obra. No referido á caracterización das personaxes cómpre destacar, como xa se apuntou, que a ilustradora empregou trazos limpos e formas suavizadas que transmiten tenrura e dozura. Son ademais chimpancés humanizados polo que, en conxunto, facilita que se empatice con eles. Xunto aos bonobos, desfilan polas páxinas outros animais da selva, como formigas, escaravellos, lorilentos ou pangoliños, que ademais de acentuar a riqueza visual contextualizan e ambientan a historia. Atendendo aos planos, alternan diferentes tipos. Sucédense así os planos xerais, empregados por exemplo para mostrar o reparto desigual das tarefas en función do xénero; os planos medios, para achegar o foco a determinados aspectos; e os primeiros planos, como sucede coa escena das lentes rachadas, co que se acentúa o seu dramatismo. 
Este volume recolle unha historia pasada dos bonobos, unha comunidade que vivía na fraga e na que machos e femias tiñan status e roles moi desiguais. Eles viaxaban e progresaban, pero non aceptaban que elas tamén o fixesen. Elas debían ocuparse en exclusiva da comida e da crianza, ata que se cansaron do comportamento machista dos seus compañeiros e marcharon. A historia estrutúrase en dúas partes diferenciadas. Na primeira descríbese o papel de machos e femias e incídese na desigualdade e sometemento destas últimas. Na segunda, elas actúan e provocan un xiro dos acontecementos e nas súas vidas. O narrador heterodiexético conduce o lectorado por esta historia de corte estrutural clásico, que tamén se ve enriquecida polas intervencións dos bonobos. As únicas alteracións no texto prodúcense cando os bonobos machos falan en inglés, unha palabras que se repiten en varias ocasións a xeito de retrouso, e que se destacan cun corpo de letra maior.

Potencialidades educativas. Esta obra de Adela Turín e Nella Bosnia permite reflexionar co alumnado ao redor dos roles de xénero, o reparto das tarefas do fogar e a necesidade de reivindicar a igualdade de oportunidades para todas as persoas

Recursos de interese.
Vídeo:


Etiquetas. Xénero, estereotipos, roles, igualdade, tarefas do fogar.


Autoría. Rosalía (Mar Barros Couto, Sara Garrido Fernández, Sara González Guede, Haizea Lemos Alonso).